Bewust opvoeden doe je niet één week. Dat doe je iedere dag.

Het is de Week van de Opvoeding!
Een mooi initiatief om wat aandacht erin te fietsen over alles wat bij het opvoeden van kinderen komt kijken. Al vraag ik me af waarom we daar een speciale week voor nodig hebben... Opvoeden doen we immers iedere dag, vaak zonder dat we ons ervan bewust zijn.
Want opvoeden zit niet alleen in de grote gesprekken of de momenten waarop je een kind bewust iets probeert te leren. Het gebeurt vooral tussendoor. Tijdens het aankleden, aan tafel, onderweg naar school of wanneer je voor de derde keer vraagt of die schoenen nu eindelijk eens aan kunnen.
Juist in die gewone momenten geef je als ouder of opvoeder ontzettend veel mee. Met wat je zegt, hoe je reageert en vooral met wat je zelf laat zien.
Kinderen leren van wat je doet!
Neem bijvoorbeeld het woordje ‘niet’. We gebruiken het voortdurend. ‘Niet rennen!’, ‘Niet schreeuwen!’ of ‘Niet zo hard praten!’ Allemaal goedbedoelde aanwijzingen, maar voor een jong kind is niet altijd duidelijk wat je dan wél verwacht.
‘Hier lopen we rustig’ of ‘Binnen praten we met een zachte stem’ geeft veel meer richting. Je vertelt wat de bedoeling is, waardoor een kind beter begrijpt welk gedrag je verwacht.
Minstens zo belangrijk is je eigen voorbeeld. Want wanneer je zelf hard roept dat een kind niet zo moet schreeuwen, geef je natuurlijk een nogal tegenstrijdige boodschap. Kinderen kijken voortdurend naar hoe volwassenen zich gedragen. Hoe we praten, reageren op tegenslagen en met anderen omgaan. Daar leren ze minstens zoveel van als van onze woorden.
Taalontwikkeling begint bij gewone dingen
Ook de taalontwikkeling van kinderen wordt voor een groot deel gestimuleerd tijdens alledaagse bezigheden. Daar hoef je echt niet iedere dag een speciaal leermoment voor te organiseren.
Wanneer je een jong kind aankleedt, kun je bijvoorbeeld vertellen wat je doet. ‘We trekken je trui over je hoofd’ of ‘Nu gaat je linkervoet in je schoen.’ Tijdens het eten benoem je wat er op tafel staat en tijdens een wandeling kun je samen kijken naar alles wat je tegenkomt.

Voor ons zijn het vanzelfsprekende handelingen, maar voor een jong kind valt er nog een hele wereld te ontdekken. Door woorden te geven aan wat jullie samen doen, help je het kind die wereld steeds beter te begrijpen.
En natuurlijk kun je vragen stellen. Welke kleur heeft die bloem? Waar is je andere schoen gebleven? Zolang het maar een gesprek blijft en geen dagelijkse kennistoets. Kinderen leren taal vooral door ermee bezig te zijn, samen met jou.
Liefdevol begrenzen hoort er ook bij
Opvoeden betekent natuurlijk ook dat je grenzen stelt. Kinderen hebben duidelijkheid nodig en moeten kunnen vertrouwen op volwassenen die verantwoordelijkheid nemen. Maar duidelijk zijn hoeft niet te betekenen dat je voortdurend opdrachten geeft.
In plaats van ‘Wil je je jas uitdoen?’ kun je bijvoorbeeld vragen: ‘Hang je zelf je jas op of zal ik je helpen?’ De afspraak staat vast, maar je kind krijgt binnen die grens ruimte om zelf iets te bepalen.

Dat past bij een gedachte die ik belangrijk vind in de opvoeding: niets moet, maar niet alles mag. Kinderen mogen ontdekken, proberen en fouten maken, terwijl wij zorgen voor de veiligheid en duidelijkheid die ze daarbij nodig hebben.
Opvoeden vraagt ook iets van jezelf
Na ruim veertig jaar werken met jonge kinderen blijft het me fascineren hoeveel invloed we als volwassenen hebben op hun ontwikkeling. En hoe vaak we daarbij vooral naar het gedrag van het kind kijken. Waarom luistert ze niet? Waarom laten ze boosheid zien? Waarom doen ze niet wat we vragen? Terwijl het minstens zo interessant is om eens naar onze eigen reactie te kijken. Hoe praten we tegen een kind wanneer we moe zijn? Geven we zelf het voorbeeld dat we graag willen zien?
Je hoeft daarin niet perfect te zijn. Opvoeden is ook ontdekken wat werkt, erkennen wanneer iets niet handig ging en het de volgende keer anders proberen. De Week van de Opvoeding is een mooie aanleiding om daar weer eens bewust bij stil te staan. Maar de echte waarde zit in wat je daarna doet. In de woorden die je kiest, de grenzen die je stelt en de aandacht die je geeft.
Want opvoeden doe je niet één week per jaar. Je doet het iedere dag, vaak juist op de momenten waarop je er helemaal niet mee bezig bent.
Wil je anders naar je kind leren kijken?
Bij STOER bij Susanne help ik ouders om het gedrag en de behoeften van hun kind beter te begrijpen. Met mijn jarenlange ervaring in de kinderopvang en kennis van Human Design kijk ik graag met je mee naar wat jouw kind nodig heeft en welke rol je eigen manier van reageren daarin speelt.
Neem gerust contact met me op. Ik denk graag met je mee over wat meer inzicht en begrip voor jullie kan betekenen.
STOER bij Susanne Ontwikkel op eigenwijze!
